كرده‌ايم كه خط مستقيم - ا د ح - است ، نصف اين خط كه - ا د - است مساوى با نصف جيب قوس - ا ب - است به برهانى كه در كتب فن گفته آمد . در كتاب دروس معرفة الوقت و القبلة مختصرى در سير تكاملى اين مسأله از اوتار به جيوب بحث كرده‌ايم ، و مخترعين جيب و ظل را معرفى كرده‌ايم . چون اين امور دانسته شد گوييم كه قاضىزاده رومى در شرح ملخص در هيئت چغمينى مانند ديگر محققان فن در تعريف اختلاف منظر گويد : و التحقيق انه قوس من دائرة الارتفاع بين موقعى خطين يخرجان من مركز العالم يمرّ أحدهما به مركز الكوكب ، و يوازى الآخر الخارج من منظر الابصار . « 1 » يعنى حق اين است كه زاويه اختلاف منظر زاويه‌ايست در مركز عالم كه واقع است ميان دو خط كه يكى از مركز عالم به مركز كوكب گذرد ، و يكى از مركز عالم بيرون آيد بموازات خطى كه از نظر ناظر بيرون آيد و به مركز كوكب گذرد . مثال : در شكل 15 - ا - مركز ارض كه مركز عالم است . و - ب - موضع ناظر و - ح - كوكب . و - ا ح د - خطى كه از مركز ارض به مركز كوكب گذشته است و منتهى بسطح فلك اعلى شده است ، پس - د - موضع حقيقى كوكب بود . و - ب ح ه - خطى كه از موضع ناظر به مركز كوكب گذشته است و منتهى به

--> ( 1 ) . ص 87 ، ط اعلى ، ايران ، مطبوع با چند رساله و تعليقات .